Rietsuiker

Brazilië is veruit de grootste suikerrietproducent ter wereld.

De suiker van de rietsuikerplant zit in de stengel, die wel 3 tot 6 meter hoog kan worden. Als de planten geoogst zijn, worden ze uitgeperst waarna de suiker uit het vocht wordt gekristalliseerd. Brazilië produceert verreweg de meeste rietsuiker. Onze rietsuiker komt als een 'bruine, kleverige homp' naar Nederland en wordt hier gezuiverd en soms ontkleurd.

Suikerriet is ook een belangrijke grondstof voor de productie van ethanol (alcohol) voor biobrandstoffen. Die wordt gemaakt van de dikke stroop (melasse) die achterblijft als de suiker uit de plantenstengels is geperst. De stengelresten dienen als basis voor veevoer, papier of biomassa voor elektriciteitsopwekking.

Milieu

Voor de aanplant van suikerriet verdwijnt in Brazilië waardevol natuurgebied, zowel tropisch regenwoud als savannes.

Veel suikerrietplantages zijn aangelegd op de Braziliaanse Cerradosavannes. De grootschalige monocultuur gaat ten koste van de rijkdom aan planten- en diersoorten. Bovendien is de Cerrado cruciaal voor de waterhuishouding in Zuid-Amerika.

Door de sterk gestegen vraag naar biobrandstoffen – onder meer door de verplichte bijmengingsnormen in de EU – is het areaal suikerrietplantages flink toegenomen. En daarmee ook de kap van tropische regenwouden en de Braziliaanse savannes. Dit gaat niet alleen ten koste van de natuur, maar bij de kap van tropisch regenwoud komen ook grote hoeveelheden CO2 vrij die zijn opgeslagen in de eeuwenoude bossen.

Maar de diesel in landbouwmachines en kunstmest op de plantages veroorzaken per kilo rietsuiker de meeste CO2-uitstoot. Bovendien worden suikerrietplantages vaak vlak voor de oogst verbrand, om de oogst te versnellen. Vanwege de schadelijke milieueffecten van deze branden is deze praktijk in Brazilië vanaf 2014 verboden, maar of dit verbod ook gehandhaafd wordt is onduidelijk.

Mensenrechten

Werken op een suikerrietplantage is zwaar en kent een hoog risico op kinderarbeid en dwangarbeid.

Landconflicten komen regelmatig voor door het hoge landgebruik van suikerplantages. Ook in Brazilië die de grootste rietsuikerproducent is.

Slavenarbeid komt nog steeds voor in een aantal grote suiker-producerende landen, zoals Brazilië. Regelmatig worden nog slaven bevrijd van Braziliaanse suikerrietplantages. Inheemse bewoners en andere armen worden verleid om in de suikerindustrie te gaan werken. Maar plantage-eigenaren rekenen de kosten van het vervoer naar de plantage als schuld van de nieuwe werknemers. Van die schuld komen ze vaak niet meer af, bijvoorbeeld omdat de kosten van levensonderhoud kunstmatig hoog gehouden worden op de plantages. Kinderarbeid is formeel verboden, maar dat wordt in de praktijk weinig gecontroleerd en komt regelmatig voor.