Volle melk (Poeder)

Melkveehouders melken tegenwoordig met melkmachines of volautomatische melkrobots.

In de winkel vind je 'gewone' melk, weidemelk en biologische melk; dat zegt iets over de soort veehouderij waarin de koe leeft. Twee keer per dag wordt een koe gemolken. Boeren gebruiken een melkmachine die ze zelf aansluiten op de uiers. Of ze installeren een melkrobot die koeien volautomatisch van voer voorziet en melkt, zodra ze de melkruimte binnenstappen. Eén koe geeft elke dag ruim 21 liter melk - twee keer zoveel als 50 jaar geleden.

Om bacteriën onschadelijk te maken, wordt de melk gepasteuriseerd of gesteriliseerd. Daarna wordt er een eindeloze reeks producten van gemaakt, variërend van karnemelk en koffiemelk tot crème fraîche en roomijs. Nederland is een echt zuivelland, maar de meeste zuivelproducten exporteren we. Daar staat de import van yoghurt en toetjes uit de buurlanden weer tegenover.

Dierenwelzijn

Let goed op de leefomstandigheden van de dieren bij het kopen van dierlijke producten.

Questionmark beoordeelt het dierenwelzijn van dieren volgens een methode waarin alle dierhouderijsystemen met elkaar worden vergeleken. Alle delen van de keten waar het dierenwelzijn in het geding kan zijn, komen aan bod. Ze zijn ingedeeld in zes thema's: lichamelijke impact, huisvesting, voeding, transport (naar slachthuis), slacht en leefomstandigheden van het moederdier. Wanneer soort-specifieke problemen een rol spelen in het dierenwelzijn, zoals bloedarmoede bij kalveren, dan nemen we dit als extra thema op in ons onderzoek.

Als je meer wilt lezen over onze methode, kijk dan op onze website.

Milieu

De mest van koeien en de soja in het koeienvoer veroorzaken belangrijke milieuproblemen bij de productie van melk.

Die milieulast komt vooral door het grote landgebruik voor de productie van veevoer en vermesting en verzuring van de bodem door mest. Het broeikasgas methaan dat vrijkomt uit mest en uit de darmgassen van een melkkoe, veroorzaakt klimaatverandering. Ook ammoniak en zware metalen uit mest zijn een groot milieuprobleem in de veehouderij.

Een andere milieulast is de productie van koeienvoer. Daarbij worden pesticiden ingezet, wordt veel land gebruikt en wordt - omdat een koe vaak ook soja eet - tropisch regenwoud gekapt (voor de aanleg van sojaplantages) in Zuid-Amerika.

De score op het gebied van milieu verschilt per melksoort. Volle melk bevat namelijk meer ‘melkbestanddelen’ dan halfvolle en magere melk. Magere melk maakt men juist door vette melkbestanddelen (room) uit de melk te halen. Dus: hoe voller de melk, hoe slechter de milieuscore.

Mensenrechten

Questionmark onderzoekt de mensenrechtensituatie bij de productie van veevoer en de veehouderijen.

Hierbij wordt onder andere gekeken naar onteigenen van land en de behandeling van werknemers, met betrekking tot leefbaar loon, vakbondsvrijheid en lange werkdagen.

De arbeidsomstandigheden op de Nederlandse veehouderijen zijn over het algemeen in orde, zeker vergeleken met andere delen van de wereld. Ook de productie van veevoer in Nederland kent weinig mensenrechtenproblemen.

Koeien eten voornamelijk gras, mais en krachtvoer, waarbij de verhouding afhankelijk is van de hoeveelheid dagen die de dieren buiten staan. Bij de productie van zuivel afkomstig uit West-Europa, zit het voornaamste risico in de productie van krachtvoer. Deze bevat voor ongeveer een derde deel soja en palmpitten. Soja komt veelal uit Noord- en Zuid-Amerika. De sector groeit snel, waardoor soja bedrijven in Zuid-Amerika kleine boeren van hun land verdrijven en waardoor steeds meer regenwoud wordt gekapt. Om deze misstanden aan te pakken gaan is de melkveehouderij overgestapt naar soja met een keurmerk van de Rondetafel voor Duurzaame Soja (RTRS). Soja geproduceerd onder dit keurmerk zorgt voor betere arbeidsomstandigheden, meer respect voor het milieu en komt van plantages waar sinds 2009 geen bos meer is gekapt. Echter, zoals bij alle keurmerken is het systeem helaas niet waterdicht. Aan palmpitten, ook een substantieel deel van het voer, kleven ook veel risico’s, hiervoor is bovendien geen keurmerk beschikbaar. Voor de plantages in Indonesië en Maleisië worden vaak stukken regenwoud gekapt. Gedwongen arbeid en kinderarbeid, evenals uitbuiting van gastarbeiders, komen veelvuldig voor.