De onverteerbare leugen over voedselzekerheid

22 september 2026, Charlotte Linnebank

Wie het politieke debat over het stikstofpakket van minister van Essen volgt, hoort keer op keer hetzelfde mantra. Mona Keijzer, de BBB, Markuszower en anderen vallen over elkaar heen om het kabinetsbeleid weg te zetten als een 'aanslag op onze voedselzekerheid'. Het idee dat ze voorspiegelen is helder en tegelijk angstaanjagend: wie morrelt aan de Nederlandse veestapel, brengt onze voedselvoorziening in gevaar. Het is een frame dat dankzij constante herhaling dreigt uit te groeien tot een gevestigde waarheid. Maar het is een omdraaiing van de feiten, die zo haaks staat op de realiteit, dat ik het wonderbaarlijk vind dat politici het durven te verkondigen.

Juist de huidige inrichting van de Nederlandse landbouw garandeert onze voedselzekerheid niet en brengt deze zelfs in gevaar. De oorzaak? De relatief grote omvang en de intensieve vorm van de veehouderij. We zijn hierdoor afhankelijk van geïmporteerd veevoer. Tegelijk maakt de inefficiënte calorie-omzetting ons voedselsysteem kwetsbaar. Wie een bevolking crisisbestendig wil voeden, zet in op grotendeels akkerbouw voor menselijke consumptie en slechts een klein deel voedsel uit de veehouderij. Dat is geen nieuwe kennis, want wetenschappers en beleidsmakers weten dit al jaren. De vrij simpele feiten hier kort op een rij:

1. Inefficiënte calorie-inname: Een dier zet voer inefficiënt om, want voor één dierlijke calorie moet een koe, varken of kip een veelvoud aan plantaardige calorieën eten. Rechtstreekse consumptie van plantaardige eiwitten levert ons veel meer voedingswaarde op.

2. Inefficiënt gebruik landbouwgrond: De eindeloze velden snijmaïs in ons land zijn puur bedoeld als veevoer. Elke hectare veevoer is er één waar géén granen, peulvruchten of groenten voor menselijke consumptie groeien. We benutten onze schaarse grond dus voor een inefficiënte tussenpersoon.

3. Geopolitieke kwetsbaarheid: Onze veestapel wordt voor het overgrote deel gevoerd met geïmporteerde eiwitten uit andere continenten. In tijden van internationale crisis en haperende handelsroutes stort die import in, en daarmee onze voedselvoorziening.

Zorgen dat onze voedselzekerheid nooit in gevaar komt, is van essentieel belang. Maar willen we dat écht waarborgen, moet ook het grote publiek de feiten onder ogen zien. Namelijk dat niet de huidige veehouderij, maar méér plantaardige gewassen op onze eigen landbouwgrond en een verschuiving naar een meer plantaardig dieet de enige garantie zijn voor altijd eten op je bord.

Dat deze feiten allang bekend zijn bij beleidsmakers binnen de overheid, wetenschap, maatschappelijk middenveld en zelfs het bedrijfsleven, betekent helaas niet  dat deze automatisch ook terechtkomen bij het grote publiek. Populistische oppositiepartijen maken daar gebruik van en spelen nu de kaart van voedselzekerheid. Ze doen dit puur om het huidige kabinet, dat de stikstofcrisis moet oplossen en dus de veehouderij wel moet verkleinen, aan te vallen. 

Arjen Lubach ging in zijn laatste show in op dit dossier - overigens weer hilarisch. Hij wist het helder uit te leggen en het spel van de oppositie scherp te fileren. Ongelofelijk belangrijk is dit. Dat grote journalistieke media reageren op dit soort misleidende politiek en daarbij laten zien hoe het frame van de oppositie de feiten 180 graden draait. 

Dat oppositiepartijen dit soort valse en zeer schadelijke frames de wereld in helpen, maakt me boos. We moeten hiertegen in het geweer komen: we moeten dit misleidende 'voedselzekerheidsframe' zien te breken en het juiste narratief ervoor in de plaats zetten. Arjen Lubach liet in zijn programma goed zien hoe het wel zit, maar één tv-uitzending is niet genoeg. Het juiste narratief breekt pas door als het echte verhaal continu herhaald wordt. We moeten op zoveel mogelijk plekken laten horen en zien dat meer plantaardige akkerbouw onze voedselvoorziening juist robuuster, minder afhankelijk en geopolitiek crisisbestendig en zelfs gezonder maakt. 

Ik voel het als mijn verantwoordelijkheid om deze feiten op elk podium te blijven herhalen totdat dit eerlijke verhaal tussen de oren van het grote publiek zit. Maar dat kan ik niet alleen. Het neerzetten van dit narratief vraagt om continue zichtbaarheid. Daarom roep ik maatschappelijke organisaties, wetenschappers, agrariërs en voedselfabrikanten op om samen met mij de krachten te bundelen. Laten we bewindspersonen de rugdekking geven die ze nodig hebben en van de feiten de nieuwe norm maken.

--

Het betreffende fragment waarin Arjen Lubach inspeelt op het stikstofdebat en de werkelijkheid rondom onze voedselzekerheid haarscherp fileert:

Hebben we genoeg eten in Nederland als er een oorlog uitbreekt? - De Avondshow met Arjen Lubach