Vergelijking inzet supermarkten op mensenrechten
Boeren en landbouwarbeiders worden wereldwijd vaak onderbetaald en krijgen mede daardoor te maken met armoede, kinderarbeid en dwangarbeid. Superlijst Sociaal is een initiatief van denktank Questionmark in samenwerking met Rikolto en steun van Fairtrade Belgium en Oxfam België. Het onderzoek vergelijkt wat de vijf grootste Belgische en zes grootste Nederlandse supermarkten doen tegen misstanden in hun toeleveringsketens.
Lidl doet het met voorsprong beter dan de andere Belgische supermarkten. Het brengt namelijk gedetailleerd zijn ketens met hoge risico’s in kaart, zoals cashewnoten uit Ivoorkust en sinaasappels uit Brazilië, en adresseert die risico’s met actieplannen. Colruyt heeft een inhaalslag gemaakt in de ranglijst, mede dankzij projecten in zijn toeleveringsketens om de leefomstandigheden van boeren te verbeteren.
Toch moeten alle supermarkten veel meer hun verantwoordelijkheid nemen voor de mensenrechten van hun boeren en arbeiders. Charlotte Linnebank, directeur Questionmark: “Supermarkten hebben mede de verantwoordelijkheid om mensenrechten te waarborgen, waaronder een eerlijke betaling aan boeren en arbeiders, voor álle producten die in hun schappen liggen. Zolang dat niet gebeurt, houden ze oneerlijke handel in stand. Niet willens maar wel wetens. ”
Vrouwen blijven achtergesteld
Supermarkten hebben ook nog steeds te weinig oog voor vrouwenrechten in hun ketens. Geen enkele supermarkt pakt actief de loonkloof aan in zijn toeleveringsketens, terwijl ze allemaal erkennen dat vrouwen gemiddeld aanzienlijk minder verdienen dan mannen. Alleen Lidl heeft actieplannen om geweld tegen vrouwen te voorkomen en de loonkloof te dichten.
Problemen steeds beter in beeld
Supermarkten weten wel steeds beter in welke van hun toeleveringsketens hoge risico’s bestaan. Sinds deze editie rapporteert Colruyt over risico’s op schendingen van mensenrechten in ketens, zoals rijst uit Pakistan. De Belgische supermarkten hebben gezamenlijk toegezegd om een leefbaar inkomen te realiseren voor cacaoboeren en arbeiders op bananenplantages. Die gezamenlijke aanpak lijkt voorzichtig effect te hebben op cacaoproducten. Lidl en Colruyt verkopen nu een aantal chocoladerepen die boeren verzekeren van een leefbaar inkomen. Lidl heeft in februari toegezegd dit jaar alleen nog chocoladerepen in de schappen te hebben liggen waar de boer eerlijk voor betaald wordt. “Deze stappen geven hoop,” zegt Jelle Goossens van Rikolto. “Het is cruciaal dat de supermarkten de geleerde lessen ook toepassen op alle andere risicoketens, zoals koffie.”
Go to Superlist Social 2026